“Zondag komt-ie weer, hè? De maandelijkse update in de nieuwsbrief?”

“Eh… ja… Klopt…” Ik hoor mezelf vertwijfeld antwoorden.

Want ze vroeg het terwijl ik stilletjes dacht: Moet ik niet gewoon stoppen met die nieuwsbrief? Echt nieuws heb ik immers niet. Mijn verlangen om de winkels terug te toveren blijft, en ik werk er wel aan, maar de vooruitgang is amper zichtbaar. Of in ieder geval niet voor anderen…

En toch doe ik veel, achter de schermen. Ik deel wat ervaringen met jullie.

Afgelopen maand was ik bijvoorbeeld bij de Friese vertaling van Vijand van het volk, een toneelstuk uit 1882 dat ongelooflijk actueel is. Ik was daar met een voormalige buurvrouw. Tijdens een kopje thee in de dorpstuin voor de voorstelling vroeg ze naar mijn werk. Ik zei dat ik alleen de grote lijn zou vertellen, want het is eigenlijk een nogal sacherijnig en complex verhaal…

Want tja, dat mijn werk niet (zo snel) lukt zoals ik wil, heeft niets met mijn ondernemerschap of doorzettingsvermogen te maken. Het ligt aan het bestaande systeem, dat zichzelf maar niet echt lijkt te willen vernietigen. Want dat is, in mijn ogen, de enige manier om echt iets nieuws op te bouwen.

Ik voelde op het moment aan de thee: Nu niet verder vragen, op deze gezellige avond heb ik geen zin om tegen heilige huisjes aan te schoppen om mijn ongemakkelijke waarheid te vertellen.

Dus ik besloot er een beetje omheen te praten.

Het stuk begint. Ik had geen idee vooraf waarover het ging. Maar al snel snap ik dat het thema precies het thema van mijn werk is. Het ging over het idee achter verdeel en heers. Over hoe de  macht, de macht voedt. Over hoe het volk de details niet hoeft te weten, als ze maar bang zijn hun welvaart te verliezen. Want dan kiezen ze er voor om de macht machtig te houden en zelf aan het kortste eind te trekken zonder dat ze dat doorhebben…

Mijn voormalige buurvrouw fluistert dat ze het in het begin niet goed kan volgen. “Waar gaat het over?” Ik fluister terug dat ik snap dat ze het nu nog niet snapt, maar straks wel beloof ik haar. “Het gaat over het thema waarom ik je net niet over mijn werk wilde vertellen,” zeg ik zo zacht mogelijk. Ze kijkt me veelbetekenend aan en richt haar blik weer geconcentreerd op het toneel.

Al in de pauze zegt ze dat het begint te dagen: waar het stuk over gaat, hoe het zich verhoudt tot mijn werk, en aan welke kant ik dan sta. Na afloop zijn we vooral stil. Het is in het stuk zo duidelijk geworden dat wie de ongemakkelijke waarheid bovenwater haalt niet vanzelfsprekend de held is. We geloven gewoon liever in een ander verhaal waarin we niks aan ons comfort hoeven in te leveren…

Deze maand las ik ook het boek Het pesticide paradijs van Dirk Bekker. Ik lees nauwelijks iets dat ik nog niet wist, maar wat is het confronterend om alle feiten op een rij te zien. We worden echt geregeerd door het grote geld. Zo zwart-op-wit, zo’n 300 pagina’s lang, kun je er echt niet meer omheen: het systeem is ziekmakend voor mens, dier en milieu, maar nog steeds oppermachtig.

Hoe bied je tegenwicht aan zo’n kracht? Als David tegen Goliath, natuurlijk… Maar toch: oef. Voor mijn gevoel zijn er al zoveel stenen geslingerd de afgelopen jaren?

Als ik verder werk aan het onderzoeksrapport voor Oogst van Groningen, gebruik ik zowel het boek als bron als de metafoor van David. Toch nog maar eens een serieuze poging wagen om de reus te verslaan.

Dus ja, ik geef toe: aan de zichtbare kant is er niet veel nieuws. Maar achter de schermen werk ik gestaag verder aan een plan waarin ik de gezonde toekomst schets: waarom we daar alleen kunnen komen als we een vergaande systeemverandering doorvoeren, en hoe we dat vervolgens opnieuw moeten inrichten. Want het kan wel, maar het vergt lef, moed en lenigheid in denken bij bestuurders, boeren en burgers. En ik kan alvast zeggen dat de volgorde niet onbelangrijk is! Want de boeren en de burgers willen wel! Toch?

Maar ik duik nu net als de meeste van ons de zomer in. Een tijd van rust en bezinning. Net als in de winter. Maar dan wel met het grote verschil dat je in de winter juist meer naar binnen kijkt. In de zomer richt je je blik al reflecterend veel verder naar buiten. Een perfecte tijd dus om mijn plannen te laten rijpen en na de zomer te presenteren. Tot september!